Τετάρτη, 24 Φεβρουαρίου 2010

Ανταλλάξιμες αξίες ...

Πριν από 22 χρόνια η Γερμανίδα Heidemarie Schwermer (Χαϊντεμαρί Σβέρμερ), καθηγήτρια γυμνασίου και ψυχοθεραπεύτρια , αποφάσισε να μετακομίσει μαζί με τα δύο παιδιά της από το χωριό του Lüneburg όπου ζούσε, στο Dortmund, μια μεγάλη πόλη με πολλούς αστέγους που συχνά ζουν σε άθλιες συνθήκες.

Τότε τής ήρθε η ιδέα να δημιουργήσει το Τauschring, ένα χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες με αντάλλαγμα υλικά αγαθά ή και το αντίστροφο. Το Τauschring έγινε ένας «τόπος» όπου δεν χρησιμοποιούνται χρήματα: Εκεί ένα κούρεμα μπορεί να ανταλλαχθεί με το σέρβις ενός αυτοκινήτου, μια παλιά τοστιέρα μπορεί να ανταλλαχθεί με μία ζακέτα. Η Σβέρμερ ονόμασε το πρόγραμμά της "Gib und Νimm" δηλαδή "πάρε - δώσε" (ή για να ακριβολογούμε "δώσε και πάρε")

Όπως δηλώνει και η ίδια, πάντα πίστευε ότι οι άστεγοι δεν χρειάζονται χρήματα προκειμένου να επανενταχθούν στην κοινωνία. Αντίθετα θα πρέπει να δώσουν οι ίδιοι αξία στον εαυτό τους με το να γίνουν χρήσιμοι στο κοινωνικό σύνολο. «Πιστεύω ότι ακόμα και εάν δεν έχεις τίποτα, αξίζεις πολλά. Ο καθένας μας έχει μια θέση στον κόσμο».

Οι άστεγοι όμως δεν ανταποκρίθηκαν αμέσως στο σχέδιό της και στην αρχή ελάχιστοι συμμετείχαν στο Τauschring. Κάποιοι μάλιστα τής είπαν εξαγριωμένοι ότι μια γυναίκα μεσαίας τάξης με μόρφωση δεν θα μπορέσει ποτέ να καταλάβει τα προβλήματά τους.
Αντίθετα, ήταν κυρίως οι άνεργοι και οι συνταξιούχοι που άρχισαν να εμφανίζονται όλο και συχνότερα στο χώρο του Τauschring, με τα χέρια τους γεμάτα πράγματα που βρίσκονταν αχρησιμοποίητα επί χρόνια στα σπίτια τους ή έτοιμοι να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους: συνταξιούχοι κομμωτές προσφέρθηκαν να κουρέψουν άνεργους ηλεκτρολόγους, οι οποίοι με τη σειρά τους θα επισκεύαζαν τις ηλεκτρικές συσκευές των πρώτων. Συνταξιούχοι Βρετανοί δάσκαλοι παρέδιδαν μαθήματα αγγλικών σε νέους και εκείνοι ως αντάλλαγμα έβγαζαν βόλτα τους σκύλους τους. Κάποιοι άλλοι πρόσεχαν τα σπίτια όταν οι ιδιοκτήτες τους ήταν σε διακοπές κι έτσι είχαν στέγη για κάποιο χρονικό διάστημα. Όλοι αντάλλασαν υπηρεσίες και αγαθά χωρίς ούτε ένα νόμισμα να αλλάζει χέρια!

Η επιτυχία του πειράματος προκάλεσε στη Σβέρμερ ερωτήσεις για τον τρόπο ζωής της: «Άρχισα να καταλαβαίνω ότι ζούσα με πολλά πράγματα που δεν χρειαζόμουν. Έτσι αποφάσισα ότι δεν θα αγόραζα τίποτα χωρίς να δώσω κάτι άλλο. Έτσι ξεκίνησα. Μετά άρχισα να αναρωτιέμαι αν χρειάζομαι πραγματικά τα πολλά μου ρούχα, και ανακάλυψα ότι μπορούσα να τα βγάλω πέρα με όσα κρέμονταν μόνο σε 10 κρεμάστρες. Όλα τα άλλα τα χάρισα. Το να ξεφορτωθώ τόσα πράγματα ήταν μια πραγματική ανακούφιση».

Έπειτα από λίγο, ακόμα και η τεράστια συλλογή με τα βιβλία της άρχισε να την ενοχλεί και η Σβέρμερ τα έδωσε σε ένα κατάστημα με βιβλία από δεύτερο χέρι. Τα χάρισε όλα. «Ήθελα να μείνω μόνο με τα απολύτως απαραίτητα. Ζω εντελώς κανονικά, απλώς χωρίς χρήματα», λέει. «Υπάρχουν άνθρωποι στη Σιβηρία και στην Αφρική που το κάνουν αυτό και δεν μας φαίνεται παράξενο. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στον κόσμο που επιβιώνουν βοηθώντας ο ένας τον άλλο».


Η 67χρονη σήμερα Σβέρμερ ζει χωρίς χρήματα τα τελευταία 13 χρόνια. Αυτό που στην αρχή ξεκίνησε ως πείραμα, τώρα έχει γίνει η φιλοσοφία της ζωής της και δεν το ... αλλάζει με τίποτα! Και διατείνεται ότι αυτό είναι το μέλλον της κοινωνίας μας.

Προσωπικά πιστεύω ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν θα μπορούσε ποτέ να γενικευθεί, λόγω των πολλών εγγενών και πρακτικών δυσκολιών του. Επίσης, οφείλω να ομολογήσω ότι ακόμα και αν ήθελα, δεν θα μπορούσα να καταφέρω να ακολουθήσω ένα τέτοιο τρόπο ζωής. Όμως δεν μ’ αφήνουν ασυγκίνητο αυτές οι ιδέες. Κάθε άλλο – απλώς παραδέχομαι την αδυναμία μου και ίσως γι’ αυτό θαυμάζω ακόμα περισσότερο τους ανθρώπους που το έχουν καταφέρει χωρίς να υποφέρουν. Και θεωρώ ότι παραδείγματα όπως αυτό της Χαϊντεμαρί Σβέρμερ προσφέρουν ένα αναζωογονητικό "φρέσκο αεράκι", στη δύσκολη σημερινή εποχή.


Την ιστορία αυτή παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ "Living without money" της Νορβηγίδας Line Halvorsen, το οποίο από τα μέσα Φεβρουαρίου, έχει ήδη αρχίσει να προβάλεται στους κινηματογράφους και σε τηλεοπτικούς σταθμούς της Γερμανίας και της Αγγλίας.

Διότι αγαπητοί συμπλόγκερς, υπάρχουν κι αυτές οι Γερμανίδες! Όμως δυστυχώς, οι τηλεοπτικοί σταθμοί τού μίζερου και χρεοκοπημένου (από πολλές πλευρές) μικρόκοσμου της Ελλάδας το μόνο που ξέρουν είναι να λεονταρίζουν κατά της Μέρκελ και του Focus...

10 σχόλια:

apos είπε...

Εξαιρετικός. Ήταν όντως φρέσκο αεράκι στη μιζέρια μας. (την οποία φορτώσαμε στην Μέρκελ).

irlandos είπε...

@ Apos
Την ίδια ώρα είμασταν ο ένα στο ιστολόγιο του άλλου!!

Χρόνια πολλά κι από δω, φίλε Apos να είσαι πάντα καλά.

Κατά τα άλλα, έχω βαρεθεί αυτήν την αντιγερμανική υστερία τις τελευταίες μέρες - και από αυτοκριτική, μηδέν.

katrine είπε...

Ούτε εγώ καλέ μου Ιρλανδέ δε θα μπορούσα ν ακολουθήσω ή να μπω σ ένα τέτοιο πρόγραμμα.Δηλαδή :σου αλλάζω τη λάμπα, μου πλένεις τα ρούχα,Χα! Η αλήθεια είναι πως για να τα καταφέρεις πρέπει να έχεις αρνηθεί πολλά πράγματα,και πάνω απ όλα να πειθαρχείς. Το έχουν οι Γερμανοί αυτό. Τώρα για το χλεύασμα ,ας προσέχαμε και λίγο.
Το έχω ξαναπεί δε φταίνε όλο οι άλλοι για ότι μας συμβαίνει,πφφφφφ!

Καλό μεσημέρι

irlandos είπε...

Καλησπέρα Κατερίνα.
Είναι δύσκολο να επιλέξει κανείς να ζει με λίγα πράγματα. Μάλιστα, περισσότερο από την πειθαρχία, απαιτείται ολιγάρκεια. Κάπως "καλογερίστικο" μού φαίνεται αυτό. Σίγουρα αν κάποιος μπορεί να ζει στο απόλυτο μίνιμαλ χωρίς να υποφέρει, μπράβο του! Μακάρι να μπορούσα αλλά δεν ...

pastaflora είπε...

Υπάρχει ένας καλός φίλος που αποτελεί ζωντανό παράδειγμα αυτού που γράφεις. Και ναι, ζει στην Ελλάδα!

Χουλκ είπε...

Συμφωνώ απόλυτα με το προσωπικό σου σχόλιο στο ζήτημα. Υπάρχουν πράγματι εγγενείς και πρακτικές δυσκολίες. Πχ. ας υποθέσουμε ότι επιχειρούμε να το εφαρμόσουμε στην Ελλάδα. Σκηνή επιστημονικής (στην κυριολεξία) φαντασίας : Ασθενής που χρήζει εγχειρίσεως, αντί για φακελλάκι, διαπραγματεύεται με το γιατρό, την παροχή κάποιου αγαθού ή υπηρεσίας. Πλάκα ΜΕ κάνεις;
Όχι κύριε, όταν αυτοί οι βάρβαροι ανακάλυπταν τα κάθε είδους Gib und Νimm εμείς παίρναμε ήδη μάστερ στα φακελλάκια, στα λαδώματα και στις διπλές κούρσες των ταξί.
Πάντως,σοβαρά, είναι πράγματι ενδιαφέρουσα, αν και μη ευρέως εφαρμόσιμη ιδέα. Και εδώ, οφείλω να επισημάνω ιδιαιτέρως πόσο αναζωογονητικό και ‘ιαματικό’ είναι το να ξεφορτωνεσαι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, παλιά και άχρηστα (για σένα) πράγματα –διαδικασία στην οποία μπαίνω τουλάχιστον δυο φορές το χρόνο, τόσο στη δουλειά μου όσο και στο σπίτι.
.....
(Παρεμπιπτόντως, ευχαριστώ πολύ για την απάντησή σου στην απορία μου της προηγούμενης ανάρτησης. Πάντα κατατοπιστικός, Ιρλανδέ μου)
Χουλκ
(houlk.wordpress.com)

aKanonisti είπε...

Ολο αυτό το όνειρο...σκαλώνει σε ένα πράγμα.... που αν και παράξενο... το ειπε ο Μαρξ....
Πως ο άνθρωπος είναι κακός....

άρα δεν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα και γενικευμένα να λειτουργήσει με ευγένεια και καλοσύνη....

Κρίμα δεν είναι????

Χρονοστιβάδα είπε...

Πιστεύω πως όλοι μας, λίγο πολύ, έχουμε φανταστεί μια τέτοια κοινωνία κι έχουμε σκεφτεί πως θα ήταν αν διαβαίναμε το κατώφλι της ουτοπίας, αλλά αργά ή γρήγορα εγκαταλείπουμε την ιδέα της εφαρμογής. Δεν ξέρω που σκοντάφτει όλο αυτό... στη συνήθεια ίσως. Λένε πως το πρώτο βήμα ενός εξαρτημένου είναι να παραδεχτεί το πρόβλημά του... είμαστε αναγκασμένοι -εκ του συστήματος- να συναλλασσόμαστε με χρήμα ή απλώς είμαστε εθισμένοι σ' αυτό?

irlandos είπε...

@ Pastaflora
Τελικά πιστεύω ότι τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν παντού.
Η συγκεκριμένη περίπτωση όμως παρουσιάζει το επιπλέον ενδιαφέρον ότι δεν υποκινείται ούτε από ανάγκη ούτε από θρησκευτικές/ιδεολογικές πεποιθήσεις. Επίσης, η Χαϊντεμαρί Σβέρμερ δείχνει ένα δρόμο για την οργανωτική υποστήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών. Τελευταίο (αλλά όχι έσχατο), με άγγιξαν αυτά που είπε για τους άστεγους.



@ Χουλκ
Μπορώ να βεβαιώσω ότι η απαλλαγή (έστω και προσωρινή) από τα πολλά αγαθά που μας περιβάλλουν, λειτουργεί σαφώς λυτρωτικά: κάθε φορά που πάω για μακρινή ορειβατική πεζοπορία, παίρνω μαζί μου μόνον τα απολύτως αναγκαία )που μπορώ να κουβαλήσω στην πλάτη μου) - καθετί άλλο είναι περιττό βάρος.



@ Ακανόνιστη
Συγχωρήστε με (εσύ και ο Κάρολος) αλλά δεν συμφωνώ ότι ο άνθρωπος είναι κακός. Είναι θέμα ολιγάρκειας όχι καλοσύνης (ή κακίας). Άσε που κανείς δεν γεννιέται κακός.



@ Χρονοστιβάδα
Καλώς σε ξαναβρίσκω αγαπητή Χρονοστιβάδα. Προσωπικά δεν πρεσβεύω μια τέτοια ουτοπία. Άλλωστε ομολογώ ότι ούτε έναν τέτοιο τρόπο ζωής δεν μπορώ να ακολουθήσω (πόσο μάλλον να τον πρεσβεύω). Πάντως, εκτός από τα προβλήματά του, το χρήμα είναι μία εξαιρετικά πρακτική εφεύρεση


Φιλικά,
Ιρλανδός

TRIP είπε...

Καταπληκτικό!